Xét nghiệm Sốt xuất huyết: PHỐI HỢP NS1, IgM VÀ IgG

Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra và lây truyền chủ yếu qua muỗi Aedes. Trong quá trình chẩn đoán, bên cạnh triệu chứng lâm sàng và các xét nghiệm huyết học, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm kháng nguyên NS1, kháng thể IgM hoặc IgG tùy theo thời điểm mắc bệnh và tình trạng của người bệnh.

Việc hiểu đúng ý nghĩa của từng xét nghiệm rất quan trọng bởi kết quả âm tính hoặc dương tính cần được diễn giải trong mối liên hệ với thời điểm lấy mẫu, triệu chứng lâm sàng và tiền sử nhiễm Dengue.

Kháng nguyên NS1 – có giá trị trong giai đoạn sớm

NS1 là một protein của virus Dengue có thể được phát hiện trong máu ở giai đoạn đầu của bệnh. Xét nghiệm NS1 thường có giá trị nhất trong 7 ngày đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng, khi lượng virus trong máu còn tương đối cao.

NS1 dương tính gợi ý tình trạng nhiễm Dengue cấp, đặc biệt trong những ngày đầu. Tuy nhiên, NS1 âm tính không đồng nghĩa với việc loại trừ hoàn toàn sốt xuất huyết, nhất là khi người bệnh đã ở giai đoạn muộn hơn hoặc trong một số trường hợp nhiễm Dengue thứ phát. Vì vậy, bác sĩ có thể cân nhắc phối hợp thêm các xét nghiệm khác.

Kháng thể IgM – gợi ý nhiễm Dengue gần đây

Kháng thể IgM thường bắt đầu xuất hiện khoảng ngày thứ 4–5 của bệnh, sau đó có thể tồn tại trong vài tuần đến vài tháng.

IgM dương tính thường gợi ý người bệnh đang hoặc mới nhiễm Dengue trong thời gian gần đây. Tuy nhiên, thời điểm xuất hiện và nồng độ kháng thể có thể khác nhau giữa từng người, đặc biệt ở những trường hợp đã từng nhiễm Dengue trước đó.

Kháng thể IgG – cần được diễn giải thận trọng

IgG thường xuất hiện muộn hơn trong lần nhiễm Dengue đầu tiên và có thể tồn tại lâu dài. Do đó, IgG dương tính đơn độc có thể phản ánh việc người bệnh từng phơi nhiễm với virus Dengue trước đây, chứ không đủ để khẳng định một đợt nhiễm cấp hiện tại.

Ở người nhiễm Dengue lần thứ hai hoặc những lần sau, IgG có thể tăng sớm và nhanh hơn. Đây cũng là lý do kết quả IgG cần được bác sĩ đánh giá cùng NS1, IgM, thời điểm khởi phát triệu chứng và các yếu tố lâm sàng khác.

Không nên tự chẩn đoán chỉ dựa vào một kết quả xét nghiệm

Có thể ghi nhớ một cách đơn giản: NS1 thường hữu ích trong giai đoạn sớm; IgM gợi ý nhiễm gần đây; IgG có thể phản ánh phơi nhiễm trước đó và có thể tăng sớm trong nhiễm thứ phát.

Tuy nhiên, không có một xét nghiệm đơn lẻ nào nên được sử dụng tách biệt để tự kết luận tình trạng bệnh. Người có triệu chứng nghi ngờ sốt xuất huyết cần được khám, theo dõi diễn biến và thực hiện xét nghiệm theo chỉ định của bác sĩ. Trong một số trường hợp, xét nghiệm ban đầu âm tính nhưng bác sĩ vẫn có thể chỉ định xét nghiệm lại hoặc sử dụng phương pháp khác nếu lâm sàng còn nghi ngờ.

Bác sĩ Bệnh viện Lão khoa Hà Nội đặc biệt nhấn mạnh, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng nhiều, nôn ói nhiều, chảy máu bất thường, lừ đừ hoặc vật vã, khó thở, tay chân lạnh, tiểu ít hoặc tình trạng toàn thân xấu đi.

Điều quan trọng cần nhớ: Xét nghiệm đúng phương pháp, đúng thời điểm và được đối chiếu với biểu hiện lâm sàng sẽ giúp bác sĩ đánh giá bệnh chính xác hơn.

Nguồn tham khảo: WHO – Dengue Guidelines for Diagnosis, Treatment, Prevention and Control; CDC – Clinical Testing Guidance for Dengue.