Nước tiểu màu nâu: Đừng vội nghĩ chỉ là thiếu nước

Nước tiểu sẫm màu có thể xuất hiện khi cơ thể thiếu nước, ra nhiều mồ hôi, sốt, tiêu chảy hoặc uống quá ít nước. Khi đó, nước tiểu bị cô đặc và thường sẽ nhạt màu hơn sau khi người bệnh bù nước hợp lý.

Tuy nhiên, nếu nước tiểu vẫn có màu nâu, màu trà đặc hoặc màu nước cola dù đã uống đủ nước, người dân không nên chủ quan. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo những bất thường liên quan đến gan mật, thận, đường tiết niệu hoặc tình trạng tổn thương cơ sau vận động quá sức.

Một trong những nguyên nhân cần lưu ý là có máu trong nước tiểu. Không phải lúc nào máu cũng khiến nước tiểu chuyển sang màu đỏ tươi. Trong một số trường hợp, nước tiểu có thể chuyển nâu đỏ hoặc màu trà, liên quan đến nhiễm trùng tiết niệu, sỏi thận, viêm bàng quang, bệnh lý thận hoặc tuyến tiền liệt.

Bên cạnh đó, nước tiểu sẫm màu kèm vàng da, vàng mắt, phân bạc màu, mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn hoặc đau vùng bụng phải có thể gợi ý bệnh lý gan mật như viêm gan, xơ gan hoặc tắc mật. Nếu nước tiểu sẫm màu đi kèm phù mặt, phù chân, tiểu ít, đau hông lưng, sốt, rét run hoặc tiểu buốt, người bệnh cần nghĩ đến khả năng có vấn đề ở thận hoặc đường tiết niệu.

Sau tập luyện nặng, lao động quá sức hoặc chấn thương cơ, nước tiểu màu nâu sẫm kèm đau cơ, yếu cơ, mệt nhiều cũng là dấu hiệu không nên bỏ qua. Đây có thể liên quan đến tiêu cơ vân, một tình trạng có nguy cơ gây tổn thương thận nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời. Ngoài ra, một số loại thuốc hoặc thực phẩm có sắc tố đậm cũng có thể làm nước tiểu đổi màu tạm thời. Nếu sau khi ngừng thuốc hoặc ngừng sử dụng thực phẩm đó, màu nước tiểu trở lại bình thường thì thường không đáng lo ngại.

Người dân nên đi khám nếu nước tiểu màu nâu kéo dài trên 24–48 giờ dù đã uống đủ nước, hoặc kèm các dấu hiệu bất thường như vàng da, vàng mắt, sốt, đau hông lưng, đau bụng, tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu ít, phù mặt, phù chân, mệt lả, đau hoặc yếu cơ sau vận động nặng, nước tiểu có máu hoặc xuất hiện cục máu đông.

Với người cao tuổi, người có bệnh gan, bệnh thận, đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc đang dùng nhiều loại thuốc, không nên tự kết luận nước tiểu màu nâu “chỉ là thiếu nước”. Thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết như xét nghiệm nước tiểu, xét nghiệm máu, kiểm tra chức năng gan thận hoặc siêu âm sẽ giúp bác sĩ xác định nguyên nhân và can thiệp sớm khi cần.

Thông điệp cần nhớ: Nước tiểu màu nâu có thể bắt đầu từ thiếu nước, nhưng nếu không cải thiện sau khi bù nước hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường, đó là tín hiệu cơ thể cần được kiểm tra y tế. Đừng chỉ nhìn màu nước tiểu rồi tự đoán bệnh; hãy đi khám khi cơ thể đang “lên tiếng”.